หนังสือเดินทางกับบุคคลล้มละลาย

(comments: 0)

โดย พัทยา เรือนแก้ว

หนังสือเดินทางของสมหญิงกำลังจะหมดอายุในอีกไม่กี่วันนี้ สมหญิงไปขอทำหนังสือเดินทางเล่มใหม่ไว้กับสถานเอกอัครราชทูต วันนี้ไปรษณีย์นำจดหมายมาส่ง ผู้ส่งคือสถานเอกอัครราชทูต แต่ในซองไม่มีหนังสือเดินทาง มีเพียงหนังสือแจ้งว่า ไม่สามารถทำหนังสือเดินทางให้ได้ เนื่องจากสมหญิงถูกศาล(ล้มละลายของไทย)สั่งเป็นบุคคลล้มละลาย(ตามกฎหมายไทย) สมหญิงเกือบล้มทั้งยืน การเป็นคนต่างชาติ ไม่มีหนังสือเดินทาง ก็หมายถึงไม่มีสิทธิพำนัก เพราะสิทธิพำนักติดอยู่กับหนังสือเดินทาง เมื่อเป็นเช่นนี้ สถานะของสมหญิงก็ก้ำกึ่งกับผู้ที่พำนักอยู่อย่างไม่ถูกต้องตามกฎหมาย

เรื่องราวของสมหญิงเป็นเรื่องจริง และเกิดขึ้นกับคนไทยจำนวนไม่น้อยในต่างประเทศ มาดูกันว่า เหตุการณ์ลักษณะนี้เกิดขึ้นได้อย่างไร และเมื่อเกิดขึ้นแล้วควรที่จะทำอย่างไร

 

อยู่ต่างประเทศกลายเป็นบุคคลล้มละลายได้อย่างไร

คนไทยหลาย ๆ คน อาจเป็นเหมือนสมหญิงที่เคยซื้อบ้าน หรือค้ำประกันการซื้อบ้าน หรือค้ำประกันอะไรสักอย่างหนึ่ง นั่นคือมีหนี้สิน ทั้งจากการที่ตนเองก่อเอง หรือไปค้ำประกันใครไว้ แล้ววันดีคืนดีก็เดินทางมาพำนักอยู่ในเยอรมนี หรือประเทศอื่น ๆ ก่อนเดินทางมาก็ไม่ได้จัดการอะไรกับเรื่องนี้ หรือบางคนอาจจะหนีหนี้สินเหล่านี้มาด้วยก็เป็นได้ หรืออาจคิดเพียงว่า บ้านหากขาดส่ง ทางธนาคาร (เนื่องจากบ้านมักจะถูกนำไปเข้าธนาคารเพื่อขอยืมเงินมาซื้อ) หรือเจ้าหนี้ก็คงจะมายึดเอาไปเฉย ๆ แล้วเรื่องก็จบกันไปเอง

กรณีที่เกิดปัญหาเพราะเรื่องไม่ได้จบเพียงนั้น เมื่อหนี้สินเพิ่มพูนด้วยดอกเบี้ยที่สะสมแรมปี หนี้สินไม่ถึงล้านบาทเมื่อตอนเริ่มต้น กลายเป็น 2-3 ล้าน ธนาคารหรือเจ้าหนี้นำเรื่องฟ้องร้องต่อศาลขอให้สั่งให้ลูกหนี้ เช่น สมหญิงกลายเป็นบุคคลล้มละลาย ทั้งนี้ด้วยหวังว่าจะสามารถนำทรัพย์สินของลูกหนี้อย่างสมหญิงมาใช้หนี้ได้ การฟ้องร้องก็กระทำที่ประเทศไทย อาจมีหมายศาลส่งไปถึงบ้าน เช่น กรณีสมหญิง แต่ญาติพี่น้องบอกว่า อยู่ต่างประเทศ ไม่เป็นไร ไม่ไปศาล ไม่ต้องไปทำอะไร เดี๋ยวเรื่องราวก็เงียบไปเอง เมื่อเป็นเช่นนี้ ศาลก็พิจารณารับฟังเพียงฝ่ายโจทก์ และตัดสินให้ สมหญิงเป็นบุคคลล้มละลาย

 

การเป็นบุคคลล้มละลายเกี่ยวอะไรกับการที่ไม่สามารถทำหนังสือเดินทางได้

เมื่อเป็นบุคคลล้มละลายแล้ว ตามพระราชบัญญัติล้มละลายไม่สามารถทำนิติกรรมใด ๆ ได้ เพราะมีหนี้สินล้นพ้นตัว เกินกว่า 1,000,000 บาท รวมทั้งไม่สามารถกระทำการที่เกี่ยวกับนิติกรรมสัญญาใด ๆ ได้ทั้งสิ้น นอกจากนี้ลูกหนี้จะออกไปนอกราชอาณาจักรไม่ได้ เว้นแต่ศาลหรือเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จะออกหนังสืออนุญาต ทั้งนี้เป็นไปตามมาตรา 67(3) แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.. 2483 การจะออกไปนอกประเทศจึงต้องมาขออนุญาตเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ กรมบังคับคดี หรือสำนักงานบังคับคดีประจำจังหวัดที่ดำเนินเรื่องคดีล้มละลายของลูกหนี้อยู่ เจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมืองของไทยถึงจะอนุญาตให้เดินทางออกนอกประเทศได้  ดังนั้นการออกหนังสือเดินทางใหม่เนื่องจากหนังสือเดินทางเก่าหมดอายุ สถานเอกอัครราชทูตไทยในต่างประเทศจึงกระทำไม่ได้  เพราะต้องได้รับอนุญาตในการให้อยู่ต่างประเทศจากเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ก่อน  เมื่อยังไม่ได้รับอนุญาต กระทรวงต่างประเทศจึงไม่สามารถออกหนังสือเดินทางใหม่ให้ได้

 

เมื่อไม่ได้หนังสือเดินทางเล่มใหม่จะต้องทำอย่างไรถึงจะพำนักอยู่ในเยอรมนีต่อได้

ปกติแล้ว เมื่อได้หนังสือเดินทางเล่มใหม่ สิ่งที่ต้องทำคือไปพบเจ้าหน้าที่สำนักงานว่าด้วยกิจการคนต่างชาติ (Ausländeramt) เพื่อที่จะทำเรื่องสิทธิพำนัก แม้ว่าจะถือสิทธิพำนักที่เรียกว่า สิทธิให้ตั้งถิ่นฐาน (Niederlassungserlaubnis) ซึ่งไม่จำกัดอายุก็ตาม ทั้งนี้เพราะในบัตรสิทธิพำนักจะระบุชัดเจนว่า ให้ไว้กับผู้ถือหนังสือเดินทางหมายเลขอะไร ในกรณีที่ไม่สามารถทำหนังสือเดินทางใหม่ได้ก็เช่นกัน ต้องไปแจ้งกับเจ้าหน้าที่ดังกล่าวฯว่า มีปัญหาเรื่องการทำหนังสือเดินทาง ชี้แจงเหตุผลให้ชัดเจน จากประสบการณ์ของสมหญิง และคนไทยหลาย ๆ คน เจ้าหน้าที่ฯ เข้าใจถึงปัญหา และแจ้งว่า ขอให้ไปจัดการกับปัญหาเหล่านี้ และเมื่อได้หนังสือเดินทางเล่มใหม่แล้ว ให้มาติดต่ออีกครั้ง

สิ่งที่พึงกระทำอีกอย่างคือ เมื่อไปพบเจ้าหน้าที่ฯ แจ้งปัญหาแล้ว ควรที่ขอหนังสือรับรองจากเจ้าหน้าที่ฯว่า เราสามารถที่จะพำนักอยู่ได้ และควรที่จะลองขอหนังสือแทนหนังสือเดินทางสำหรับชาวต่างชาติที่พำนักอยู่ในเยอรมนี ซึ่งหนังสือแทนฯนี้ทางการเยอรมันจะออกให้ในบางกรณีแก่ผู้ที่ไม่สามารถทำหนังสือเดินทางของประเทศตนได้ เนื่องจากสาเหตุสุดวิสัย (Passersatz für Ausländer in Deutschland, der nachweislich einen ausländischen Pass nicht in zumutbarer Weise erlangen kann) แต่การที่จะได้หรือไม่นั้นก็ขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของเจ้าหน้าที่ฯ การได้หนังสือแทนหนังสือเดินทางนี้จะทำให้สามารถเดินทางไปไหนมาไหนได้

 

ทำอย่างไรจึงจะสามารถทำหนังสือเดินทางได้

จากประสบการณ์ของสมหญิง และคนไทยคนอื่น ๆ พอสรุปสิ่งที่ควรกระทำในกรณีนี้ดังนี้

1. ขอ CI (certification of identity) หรือหนังสือแสดงตัวเพื่อเดินทางกลับประเทศไทย ขอได้จากสถานเอกอัครราชทูตไทย หรือ สถานกงสุลใหญ่ในประเทศที่ตนพำนักอยู่

2. เมื่อถึงประเทศไทยให้ไปติดต่อกรมบังคับคดี ติดต่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ที่ดูแลคดี ชี้แจงเรื่องราวว่า ตนเองอยู่ต่างประเทศจำเป็นต้องมีหนังสือเดินทาง ปรึกษาหารือ ขอคำแนะนำ และแนววิธีปฏิบัติ ในการขออนุญาตเดินทางออกนอกประเทศ ทั้งนี้ดังที่ได้กล่าวไปแล้ว บุคคลล้มละลายจะออกนอกประเทศได้ต่อเมื่อ ศาลหรือเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์อนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษร

วิธีปฏิบัติก็คือ ยื่นคำร้อง (ตามแบบฟอร์ม) ต่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ แสดงเหตุจำเป็นที่จะต้องเดินทางออกนอกประเทศ โดยแจ้งรายละเอียดว่า จะไปประเทศใด ในเวลาใด ไปทำอะไร กำหนดกลับเมื่อใด ซึ่งอาจหารือกับเจ้าพนักงานฯถึงการเขียนเหตุผลว่า ควรเป็นเช่นไรก็ได้

เจ้าพนักงานฯ จะพิจารณา เมื่อเจ้าพนักงานฯอนุญาตให้เดินทางออกนอกประเทศ ก็จะออกหนังสืออนุญาตให้

3. นำหนังสืออนุญาตให้เดินทางออกนอกประเทศที่เจ้าพนักงานฯ ออกให้ไปยื่นที่กองหนังสือเดินทาง เพื่อขอทำหนังสือเดินทาง

4. ในบางกรณี เจ้าพนักงานฯ อาจจะขอให้อยู่ในไทยก่อนเพื่อไปแถลงต่อศาล ในกรณีนี้อาจจะรอเพื่อขึ้นศาล หรืออาจจะเดินทางกลับมาก่อน แล้วกลับไปประเทศไทยอีกครั้งเพื่อขึ้นศาล

5. สิ่งที่ควรคำนึงอีกประการก็คือ การอนุญาตให้ออกนอกประเทศนั้นเป็นการอนุญาตชั่วคราว นั่นคือควรดูด้วยว่าอนุญาตเป็นระยะเวลานานเท่าไร เมื่อครบควรที่จะกลับไปรายงานตัว แล้วขออนุญาตใหม่

6. เมื่อครบอายุความก็จะพ้นสภาพการเป็นบุคคลล้มละลาย

 

การเป็นบุคคลล้มละลาย จะมีอายุความกี่ปี ถึงจะหลุดจากการเป็นบุคคลล้มละลาย พ้นกำหนดแล้วเจ้าหนี้ามารถสืบทรัพย์ได้ในภายหลัง จะยึดได้หรือไม่

ปกติบุคคลธรรมดาจะปลดจาการล้มละลายเมื่อครบ 3 ปี นับแต่ศาลพิพากษาให้ล้มละลาย แต่มีบางกรณีอาจขยายได้เป็น 5 ปี หรือ 10 ปี นอกจากนี้ถ้าลูกหนี้ไม่ให้ความร่วมมือในการรวบรวมทรัพย์สิน เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์สามารถยื่นคำขอต่อศาลให้สั่งหยุดนับระยะเวลาการปลดจากการล้มละลายได้อีก แต่ทั้งนี้ศาลจะสั่งหยุดนับระยะเวลากี่ครั้งก็ได้แต่ไม่เกิน 2 ปี (ตามพระราชบัญญัติล้มละลายฉบับล่าสุด มาตรา 67/1,81/1-81/4) ถ้าปลดจากล้มละลายแล้ว ลูกหนี้มีอำนาจจัดการทรัพย์สินของตนเองได้ แต่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ยังมีอำนาจรวบรวมทรัพย์สินของลูกหนี้ที่มีอยู่ก่อน หรือได้มาในระหว่างล้มละลาย (แม้จะเพิ่งสืบทรัพย์เจอภายหลังก็ได้)

 

จะรู้ได้อย่างไรว่าปลดล้มละลายแล้ว

เมื่อครบ 3 ปี เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จะดำเนินการประกาศแจ้งปลดจากการล้มละลายให้ เมื่อมีการประกาศปลดลูกหนี้จากการล้มละลายแล้วจะประกาศคำสั่งในราชกิจจานุเบกษา แต่เนื่องจากสำนวนมีจำนวนมาก ดังนั้นหากคดีครบอายุความ ควรติดต่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์เพื่อขอให้ดำเนินการให้ รวมทั้งสามารถติดต่อเจ้าพนักงานขอคัดถ่ายประกาศปลดลูกหนี้จากการล้มละลายได้

 

ข้อมูลข้างต้นส่วนใหญ่รวบรวมมาจากข้อมูลของกรมบังคับคดี และประสบการณ์ของคนไทยที่ถูกศาลสั่งเป็นบุคคลล้มละลาย ข้อมูลข้างต้นจึงเป็นข้อมูลและวิธีปฏิบัติโดยรวม ในแต่ละบุคคลอาจจะมีรายละเอียดแตกต่างกันออกไป เมื่อประสบปัญหาดังกล่าวควรที่จะหารือ เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ที่ดูแลคดี ซึ่งจากประสบการณ์ของหลายคนกล่าวว่า เจ้าพนักงานฯเป็นมิตร และให้คำแนะนำ รวมทั้งช่วยเหลืออย่างดี

 

แหล่งข้อมูล

http://www.led.go.th/

http://test.led.go.th/faqn/sara.asp?nomod=g&page=1

http://www.humanrights.ago.go.th/forum/index.php?topic=6842.0

http://www.consular.go.th/main/th/faq/1362/37863-บุคคลที่ถูกศาลสั่งล้มละลาย-จะทำหนังสือเดินทางได้หร.html

 

 

กลับ

Add a comment